Hare Majesteit luitenant-kolonel Máxima

Een schertsvertoning

De media pakten breed uit over de nieuwe carrière van koningin Máxima. Ze wordt reservist bij de landmacht. Ze is al  aan haar opleiding begonnen, heeft haar uniform en uitrusting afgehaald in Soesterberg  en ze krijgt, als ze over een paar weken haar ‘opleiding’ heeft afgerond, de titel van ‘luitenant-kolonel’. Een normaal iemand – maar dat is Máxima uitdrukkelijk niet – doet daar 15 tot 20 jaar over. Bange vraag: zou een vooraanstaand modehuis al opdracht hebben gekregen om een gracieus uniform voor deze ‘militair’ te ontwerpen. Kosten spelen, zoals we weten, geen rol.

De aanstelling van leden van het Koninklijk Huis in hoge militaire rangen zonder reguliere opleiding of loopbaan is puur toneel, een poppenkast. Strikt genomen hoort bij zulke benoemingen de toevoeging à la suite of in buitengewone dienst. Dan staat  ondubbelzinnig vast dat het niet gaat om een operationele of door verdienste verkregen rang. Maar deze aanduiding wordt weggelaten. Slordigheid? Nee; camouflage van erfelijk privilege. Een ceremoniële onderscheiding wordt vermomd als een professionele militaire status.

Bij de landmacht vergt het bereiken van de rang luitenant-kolonel normaal gesproken een langdurig traject. Officieren volgen een volledige opleiding, doorlopen vervolgens meerdere functierangen en bouwen door de jaren heen ervaring op in commandovoering en stafwerk. Dat duurt vijftien tot twintig jaar. De rang staat voor bewezen competentie, niet voor afkomst. Er bestaan, voor zover bekend, geen uitzonderingen voor militairen van Argentijnse afkomst.

Máxima zou dus op haar vroegst op haar  zeventigste verjaardag de rang van luitenant-kolonel kunnen behalen, maar omdat ze koningin is kan dat al na een korte introductietraining. Geen erkenning dus van militaire deskundigheid, maar gewoon een schertsvertoning . Het dient uitsluitend om bij parades, werkbezoeken en – niet te vergeten –  fotomomenten het beeld te scheppen van een ‘dienende’ Hoogheid die niet te beroerd is om een uniform aan te trekken om haar ‘solidariteit’ te tonen.

Zo voedt het koningshuis de mythe van dienstbaarheid: het idee dat de monarchie zichzelf belangeloos ten dienste stelt van staat en samenleving. In werkelijkheid gaat het om een georkestreerd imago, betaald met belastinggeld, waarin privileges worden gepresenteerd als plichten en symbolen worden verkocht als prestaties.

Kortom: Máxima’s publieksstunt is niet bedoeld om de krijgsmacht te versterken, maar om de monarchie te legitimeren en te promoten op grond van een oud, middeleeuws, erfelijk voorrecht. Het moet zuur zijn voor militairen die hun rang echt hebben verdiend om te zien dat je die ook gewoon cadeau kunt krijgen. Als je maar tot die ene familie behoort.